|
|
|
|
In een vroegere samenlevingen speelde de mythe een grote rol. Onze tegenwoordige cultuur wordt gedomineerd door logos; wanneer wij spreken van een mythe bedoelen we te zeggen dat iets onzin is. Rationaliteit speelt een gewichtige rol in de retoriek van onze besluitvorming. Echter, onze grootste moderne mythe is misschien wel die van de logos. Laten we wel wezen, wij mensen zijn minder rationeel dan we ons voorwenden.
Onze Westerse cultuur is gefundeerd op het idee dat de werkelijkheid op een klok lijkt en niet op, bijvoorbeeld, een wolk. Een klok heeft een logische structuur van afgebakende onderdelen. De tandwielen staan in oorzakelijk verband met elkaar. Verdeel en heers. Wie de werking van de onderdelen doorgrondt, begrijpt het geheel. De wetenschap heeft de werkelijkheid topdown opgedeeld in zijn fysica, chemie en daaronder het laagste niveau van atomen, elektronen, quarks, etc. Deze reductionistische benadering is extreem succesvol geweest. Het heeft ons technologieën gebracht die ons leven enorm hebben verbeterd. Wie weet wat een foton is, kan een beeldbuis maken. Wie weet wat gamma straling is, kan daarmee een kankergezwel bestrijden. Helaas werkt deze ordening niet andersom; de kwantummechanica geeft ons weinig houvast in het dagelijkse leven. Het helpt mij niet mijn huwelijk gezond te houden. Het helpt mij niet een goed mens te zijn. Tussen de topdown en bottomup benadering bevindt zich een informatiekloof waar alle onduidelijke gezichten en verschijnselen die we tegenkomen in verdwijnen.
Misschien is de werkelijkheid wel een klok, misschien een wolk.
Misschien heeft Walt Disney gelijk en is de werkelijkheid een wolk met
zwevende klokken erin waar jij en je vrienden tussendoor dansen. Die
ontologische 'zijns'-discussie is niet zo belangrijk en hoeven we hier
niet voeren. Ook als het een klok is, dan is deze zo groot en
ingewikkeld, dat het geheel er voor zoiets simpels als een mens alsnog
uitziet als een wolk. De werkelijkheid is niet in alle detail te
bevatten, ook al zijn de data bekend. Er zijn meer data dan wij met
onze menselijke processen van denken kunnen opnemen en begrijpen. We
lijden aan overkennis, toch houden de mythe van logos en rationaliteit
in stand. Al op jonge leeftijd leren we op de meest onbegrijpelijke
informatie te reageren met een begrijpend knikje en een intelligente
blik. Een andere effectieve en veelgebruikte strategie op
onbegrijpelijke informatie is het introduceren van méér informatie:
"Interessant, dan moet je dit eens lezen". Rationaliteit wordt vaak verward met 'geletterdheid'.
Naarmate het symbooldenken en handelen van de mens toeneemt, schijnt de fysische realiteit als zodanig terug te treden. In plaats van ons te richten tot de dingen zelf, raken we in voortdurend gesprek met onszelf verwikkeld. Zozeer zijn we ingeweven in een web van taalvormen en symbolen [Cas1944]. Voor alles wat gaande is bestaat een formulier. Voor alles wat gaande is wordt een commissie in het leven geroepen die het 'tot op de bodem onderzoekt', alwaar het niet zelden zijn alledaagse betekeniswaarde verliest.
Een mythe is bij uitstek een 'wolk' benadering tot de werkelijkheid. Dubbelzinnig, onvolledig en feitelijk vaak incorrect. De mythe dient ook niet letterlijk genomen te worden, maar fungeert als beeld (dat komt ons goed uit, want een beeld zegt meer dan duizend woorden en onze denkcapaciteit is nu eenmaal beperkt). Een mythe is een gecomprimeerde manier om betekenis geven aan het radarwerk dat de werkelijkheid is. Een mens kan niet zonder.
When considering logic I always find myself comforted by the interpretation within the definition.
Debbie Mollenhagen () (URL) - Zondag 03 April '05 - 15:15
We beseffen tegenwoordig meer dan vroeger, zegt Edwyn bevan in zijn boek Holy Images, ‘hoe de geest van de mens zich op verschillende niveau’s beweegt, en hoe, op de achtergond van een genuanceerde theorie, een geloof dat zich niet met deze theorie verstaat kan blijven voortbestaan, hecht verbonden met onbeleden gevoelens en wensen’
Aad - Dinsdag 05 April '05 - 00:03
The most beautiful thing we can experience is the mysterious. It is the source of all true art and science.
Albert Einstein - Maandag 09 Mei '05 - 23:15
“In the pre-modern world it was generally assumed that human beings needed two things. And Plato, I think it was, called those two things mythos: myth, and logos: reason, science. We have always needed logos, science and rationality. Even if we were going to sharpen an arrow correctly or to run our societies efficiently. And we also needed mythos, myth, which were stories that helped us to approach the meaning of life. Both have their limitations. Myth can’t help you scientifically, it can’t help you to discover electricity or to run your economy efficiently, or your military strategy, you need logos for that. But similarly logos, reason has it limitations. If your child dies for example or you experience a great natural disaster, you don’t want someone to give you a rational discourse about why this thing has happened, you want perhaps to listen to a poem or watch a sunset or listen to some music or go to a church service which is activating the more deeper parts of the psyche which are more fundamental than the rational, cerebral layer of our thinking. So myth was never intended to be taken literally. It was seen that myth and logos were in separate spheres, that we needed both. They were complementary, neither was superior to the other, but you weren’t supposed to mix them up.
What happened in the West, was that during the course of the 18th, 19th centuries logos, science achieved such spectacular results that myth became discredited. So in popular parlance in English to say that something is a myth means is not true, you see, it didn’t happen.
So there has been a tendency in the West to conflate mythos and logos, to dismiss anything that’s mythological. And so we’ve lost the plot as far as religion is concerned.
KAREN ARMSTRONG - Zondag 29 Mei '05 - 09:07
All human art can be thought of as a form of compression – condensing
individual and collective experiences, memory, and knowledge into symbols,
icons, short narratives, and images.
Aad - Woensdag 09 November '05 - 16:49
