Koert van Mensvoort - Zondag 27 Nov '05 - + 40 - 25 Levende producten

Wie bij een doorsnee elektrotechnisch bedrijf naar de 'intelligente producten en systemen' informeert, krijgt een keur aan frisdrankautomaten en parkeerslagbomen onder ogen. Steeds meer 'slimme' apparaten bevolken onze leefwereld. Omdat we geen tijd hebben al onze slimme stofzuigers, alarmwekkers, broodroosters en deurbellen te bedienen zullen ze zichzelf moeten organiseren; het huis van de toekomst bevat een ecologie van apparaten.

De producten die we gebruiken, structureren ons leven. Televisie, frituurpan, mobiele telefoon. Het kopje koffie uit de Senseo koffiemachine, sluit aan bij de vluchtige individuele levensstijl die we prefereren boven de ouderwetse koffiepot. Maar al te vaak geldt voor de producten die we ontwerpen, dat ze ons ontwerpen. We zijn dus niet alleen gebruikers, we worden ook gebruikt. Waar onze omgeving voorheen uit dingen was opgebouwd, bestaat deze tegenwoordig uit informatie. Vilém Flusser leert ons dat een houten tafel ‘geinformeerd’ hout is; hout dat een vorm opgedrongen kreeg [Flu1999]. Van Marshall Mcluhan en Heidegger leren we naar media te kijken als extensies van onszelf [McL1964] [Hei1977]. Een auto is een extensie van je benen. Een stoel is een extensie van je ruggengraat. Een televisie een verlengstuk van je ogen. Intelligente producten zijn extensies van ons denken, onze cognitie.

Soms, hoor ik stemmen in mijn hoofd. Ik heb er vooral last van in winkels, of wanneer ik in een supermarkt ben. Het zijn de producten, in de schappen, die me toeschreeuwen: ‘Love Me Baby! Love Me Baby!’ Ze willen dat ik ze koop en van ze houdt, maar uiteindelijk is het alsof niemand van me houdt [Bro2001] . Ziet u de contactadvertentie voor zich: ‘Product zoekt Gebruiker’. Iedere hobbypsycholoog weet onmiddellijk dat deze relatie niet op basis van gelijkwaardigheid tot stand komt en daarom geen toekomst heeft. Het beroep ‘product ontwerpen’ treedt een nieuwe fase binnen; de functionele problemen zijn grotendeels opgelost. Ontwerpers krijgen de taak producten te voorzien van meer abstracte kwaliteiten, die niet direct aan een functie relateren. De trend van esthetische vormen, fijne kleuren en ergonomie zet zich door in een trend van producten die een sociaal psychologische relatie met ons gaan onderhouden. ‘Love Me Baby!’ het product als vriend, huisdier, warm nest. Conclusie: De grens tussen personen en producten wordt vaag.

Stel dat we producten als personen zouden zien. Wat voor personen zijn dat dan? Nog even die hobbypsycholoog. Psychopaten hebben - vanwege hun gebrekkige emotionele diepgang - vaak grote problemen in hun gevoelens en relaties met anderen. Een psychopaat is oppervlakkig in contact en probeert zich beter voor te doen dan hij is. Zijn “emoties” doen vaak aan als dramatisch, kortstondig en onecht (herinnert u zich de ‘behulpzame’ paperclip in Microsoft Word?). Een psychopaat beschouwt andere mensen als objecten die te manipuleren zijn en beschouwt zichzelf als de belangrijkste persoon die er is. Een andere bij intelligente producten veelvoorkomende persoonlijkheidsstoornis is autisme. Autisten worden gekenmerkt door hun beperkingen in sociale interactie en communicatie. Ze kunnen zich geen voorstelling maken van de gedachten wereld van een ander. Ze leven in een eigen wereld, vaak beheerst door feitjes en regeltjes [Belle2005]. Zo kon het gebeuren dat ik mijzelf onlangs schreeuwend aantrof, bij een automatische slagboom: “Laat me naar binnen! Ik werk hier!” De intelligente slagboom was onberispelijk. Hij wist zeker dat mijn auto niet in zijn systeem zat. Dat ik hem al jaren dagelijks voorbij fietste was hem blijkbaar ontgaan. Het valt niet altijd mee om te leven in een wereld vol met autistische en psychopathische producten. Geen verrassing dat sommigen van ons daar mentaal instabiel van worden.

ocd
Rob van Kranenburg () (URL) - Zondag 27 November '05 - 10:20

ocd = Obsessive-Compulsive Disorder?
Wouter () - Zondag 27 November '05 - 10:43

Interessant gegeven om producten psychologische stoornissen toe te kennen. Zo was mijn iPod ooit manisch depressief, en probeerde dat d.m.v. de zogenaamde ‘shuffle’ functie op mij te projecteren. Mijn wekker lijdt aan alzheimer en de zak chips in de kast heeft bolimia. Al met al leef ik mijn leven tussen een stel behoorlijke borderliners. Ben ik dan de enige die normaal is?
Hendrik-Jan Grievink () (URL) - Maandag 28 November '05 - 07:25

Ik vind de stelling ‘de grens tussen personen vervaagt’ interessant. Maar is die grens niet altijd vaag geweest? Waarom zou dat nu juist aan de hand zijn?? Heeft dat wel met intelligente producten te maken?
Wouter () - Woensdag 30 November '05 - 20:08

Het vervagen van de grens tussen personen en producten heeft alles de met medialisering te maken. Neem het voorbeeld van email. Veel van onze communicatie verloopt via email. Dat is handig, totdat je spam gaat ontvangen (u kent ze wel, de verleidelijke ogende emails die u aanspreken op al uw heimelijke verlangens en problemen). Juist omdat de mens-mens communicatie zo is gemedialiseerd, zijn we extra kwetsbaar in mens-product communicaties.
Koert (URL) - Zaterdag 03 December '05 - 16:44

“Juist omdat de mens-mens communicatie zo is gemedialiseerd, zijn we extra kwetsbaar in mens-product communicaties.”

Dat begrijp ik niet. Waarom is dat een logisch gevolg? Is het niet juist andersom? Dat producten nooit die complexiteit en sophisticated omgangsvormen doorkrijgen. Producten die het op een gegeven moment vertikken om nog langer in de schappen te gaan staan, omdat ze het gevoel hebben ons niet bij te kunnen benen. Van de andere kant, tegen de tijd dat producten dit soort gevoelens gaan ontwikkelen…
Hendrik-Jan Grievink () (URL) - Zondag 04 December '05 - 19:34

Begrijpen we elkaar? Ik geloof dus niet dat producten zo geweldig zijn dat ze voor mensen kunnen doorgaan (is dat wat je met ondersom bedoelt HJ?). Volgens mij is dat niet aan de hand en zal dat ook niet zo snel gebeuren.

Tussen mens-mens communicatie zit in praktijk wel vaak een ”product”. Denk aan bellen, emailen, etc. Mens-mens communciatie is tegenwoordig meestal mens-product-mens communicatie.
Koert (URL) - Zaterdag 10 December '05 - 08:29

Wie heeft er wel eens zo’n smsje gehad van een anonieme geliefde die kontakt met je zoekt, maar dan later een commercieel bedrijf blijkt te zijn dat alleen je belminuten wil.
Jacob - Maandag 12 December '05 - 13:18

Het lijkt te komen uit een sci-fi film als The Bodysnatchers, maar het is echt waar: Een computervirus dat zich voordoet als een mens en met je communiceert. IM.MYSPACE04.AIM, zoals de software voorlopig plastisch is genoemd, kan plotseling opduiken in het chatprogramma van de Amerikaanse internetgigant AOL en een praatje beginnnen. ‘LOL That’s cool’. Vervolgens wordt er een plaatje aangeboden. Wie daarop klikt, raakt besmet. Het virus laat zijn masker vallen en constateert sardonisch dat je nu de pineut bent. “LOL it’s a virus.’. Nou, lachen. Het gaat overigens om een labaratoriumversie van het virus. Het wachten is op een mutatie die goed werkt. (FvJ Volkskrant magazine 17.12.205)
Nieuwtje - Zondag 18 December '05 - 14:47

“Een computervirus dat zich voordoet als een mens…”

Virussen de psychopaatjes in de virtuele onderwereld.
Uitdagend.
Erik - Zondag 04 November '07 - 14:46

Naam:		Persoonlijke info onthouden? Ja Nee
Email:
URL:
Reactie:		Emoticons
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.