|
|
|
|
De scheidslijn tussen natuur en cultuur is moeilijk te trekken. Als een vogel een nestje bouwt noemen we het natuur, maar als een mens een flatgebouw neerzet is het opeens cultuur. Sommige mensen proberen het probleem te vermijden door te beweren dat alles natuur is, anderen beweren juist dat 'de Natuur' een culturele constructie is. Het is verleidelijk natuur en cultuur op één hoop te gooien en er verder niet over na te denken.
Het woord Natuur is afgeleid van de latijnse term, natura, dat op zijn beurt een vertaling was van het Griekse, physis. Het latijnse woord heeft te maken met ‘geboren worden’, het griekse met ‘groei’. Het onderscheid tussen natuur en cultuur werd al belangrijk gevonden door de oude Grieken. Ondertussen is er wel het een en ander veranderd. De natuur als fysieke materie die niet door de mens is gewijzigd, bestaat vrijwel niet meer. We leven in een wereld van petrochemische make up, microprocessoren, synthetische kleding (allemaal zaken waarvan ik de bestaansvoorwaarden niet ken). De nieuwe geuren douchecreme worden sneller op de markt gebracht dan dat ik de saus kan uitsmeren. Winkelcentra, websites en vliegvelden domineren onze leefomgeving. Er is niet veel natuur meer te vinden welke niet door de mens is beïnvloed. Misschien hier en daar nog een beetje op de bodem van de oceaan, de zuidpool of op de maan.
Oude tegenstellngen als natuur en cultuur, mens en dier, lichaam en geest lijken ontoereikend om onszelf en de technologische maatschappij waarin wij leven te begrijpen . De kloonbaby, de regenboog tulp en de transgenetische muis die chronisch kanker heeft om de medische wetenschap tot dienst te zijn, zijn ze natuurlijk of cultureel? [Har1994] Evolutionair gezien heeft ieder onderscheid tussen cultuur en natuur iets willekeurigs; Sinds Darwin is duidelijk dat beide onderdeel zijn van dezelfde evolutiemachine. Wanneer we spreken over de natuur hebben we het eigenlijk altijd over onze relatie met natuur, nooit over de natuur zelf. Natuur is altijd ‘zogenaamde natuur’ [Sch2005]. De begrippen natuurlijk en cultureel worden meestal ingezet om een bepaald standpunt te rechtvaardigen. Thomas van Aquino (christenvader) meende in de dertiende eeuw dat de kunst de natuur imiteerde, omdat het menselijk intellect gebaseerd was op alle natuurlijke dingen. Oscar Wilde (homoseksueel) beweerde juist dat natuur de kunst imiteert [Wilde1889]. Jacques Lacan (postmodernist) beweert dat men 'de natuur niet kan zien' [Lac2001]. Een gematigd constructivisme is tegenwoordig onder filosofen en natuurwetenschappers gemeengoed: natuur is een culturele constructie. Dit verlost ons niet van de behoefte de natuur te blijven zoeken. De wijze waarop wij het onderscheid aanbrengen tussen natuur en cultuur is blijft relevant, omdat dit iets zegt over ons menselijk perspectief: wat is de plaats van de mens in de natuur?
Een heel andere benadering is het onderscheiden van natuurlijke processen en kunstmatige processen. Sommige processen zijn het gevolg van menselijk handelen, andere niet. Bijvoorbeeld, het omschakelen van een lichtknop kan een kamer verlichten of een zonsopkomst kan een kamer verlichten. De zonsopkomst is een natuurlijk proces, de lamp aansteken een kunstmatig proces. In deze visie zijn culturele processen een duidelijk gevolg van doelbewust menselijk handelen. Cultuur is dat wat de mens bedenkt en controleert. Natuur is de rest. Maar veel van wat de mens in de natuur aanricht heeft een kunstmatige authenticiteit verworven. De genetisch gemanipuleerde tomaat die roder, ronder, groter en misschien zelfs gezonder is dan het tomaatje uit je moestuin. Een allergievrije kat, een prachtig gevarieerd aangelegd natuurgebied. Menselijk ontwerp maakt hier natuur nóg natuurlijker: Hypernatuurlijk, better than the real thing, altijd net wat mooier, gladder, ongevaarlijker dan de oude natuur [Oos2005, mol2006]. Maar laten we wel wezen: Dit is eigenlijk is cultuur. Naarmate we de bomen, dieren, atomen en het klimaat leren beheersen verliezen ze hun natuurlijke karakter en worden ze opgenomen in een culturele categorie.
CULTUUR WORDT NATUUR
Tot zover heb ik weinig nieuws gezegd. Iedereen weet dat de oude natuur steeds ingrijpender gecultiveerd wordt. Maar de vraag is: Kan het ook andersom? Ik denk het wel. In tegenstelling tot vooruitgangsdenkers die menen dat de mens de natuur steeds verder zal beheersen, totdat de mens uiteindelijk zonder de natuur kan leven, betoog ik dat het een illusie is dat we de natuur volledig kunnen domineren. Telkens wanneer de natuur overwonnen lijkt, steekt deze op een ander strijdveld weer de kop op.
Naar het schijnt woont Microsoft oprichter Bill Gates in een huis zonder lichtknoppen. Zijn huis van de toekomst zit volgepakt met sensoren en programmatuur die de verlichting regelen. Natuur of cultuur? De gemiddelde Nederlander maakt zich meer zorgen over de hypotheekrenteaftrek dan over een orkaan of overstroming. Beheerst u de spyware en virussen op uw computer? In zijn strijd met de natuur werd de mens weliswaar steeds onafhankelijker van de fysische condities, maar tegelijkertijd juist afhankelijker van zijn technische hulpmiddelen, van andere mensen en van zichzelf. Ik denk dat de wijze waarop we de grens trekken tussen natuur en cultuur zal veranderen. Voorheen behoorde het domein van de oorsprong, de 'geboorte' tot de natuur, terwijl cultuur het domein van het 'gemaakte' omvatte. Door ontwikkelingen in wetenschap en techniek vervaagt dit onderscheid [Kel1994]. Oorsprong speelt in onze beleving een steeds kleinere rol, omdat alles een kopie van een kopie is. Als we al onderscheid willen maken tussen natuur en cultuur loopt de grens die we trekken trekken tussen 'beheersbaar' en 'autonoom'. Cultuur is dat wat we beheersen. Onder natuur vallen de zaken die een autonome kwaliteit hebben en buiten de macht van de mens vallen. In deze nieuwe indeling behoort een kas tomaat tot de culturele categorie, terwijl we computervirussen en het file probleem als natuurlijke fenomenen gaan beschouwen. Waarom zouden we dit natuur noemen? Is dat niet verwarrend? We spreken van natuur omdat het functioneert als natuur, ook al is het niet groen. Menselijk handelen is zelf geen natuur, maar kan wel natuur veroorzaken, echte natuur in al zijn functioneren, gevaren en mogelijkheden. Ondanks de vele pogingen en probeersels, blijft het leven weinig maakbaar. De natuur verandert met ons mee [Men2005]. In het begin is het, zoals gebruikelijk bij een paradigma wisseling, even wennen, maar na een tijdje worden de zaken weer helder. Echte natuur is niet groen.
Meer ideeen en voorbeelden over onze volgende natuur zijn te vinden op [[http://www.nextnature.net]]
Koert (URL) - Woensdag 29 November '06 - 21:09
echte natuur is niet groen!
Roeland - Dinsdag 01 Mei '07 - 19:27
Wat een mooie bloemen!
anoniem - Donderdag 31 Mei '07 - 15:24
Die vleeseetende plant is het mooist, van mij mogen er nog wel een paar op.
diedrik - Donderdag 07 Juni '07 - 13:56
eh man ik zoek natuur
ballie () - Donderdag 20 September '07 - 08:13
ik vind dat de natuur echt dood is gewordee. ze doen nix meer om de natuur en de dieren!!!!
echt zielig drm gaan veeel dieren dood door de vieze lucht en de omgeving
berii () - Maandag 24 September '07 - 09:58
JONGE WAT IS DIT NOU VOORN SITE :L IK ZOEK INFORMATIE OVER DE NATUUR VAN DE VS !
ss - Zondag 07 Oktober '07 - 19:35
dan moet je beter zoeken!
ik vind het een geweldig interessante site, maar ik zoek ook naar next nature :D
rosa - Maandag 15 Oktober '07 - 22:05
Laten we de zoekmachines niet overschatten. Evenals het plezier iets bijzonders te vinden waar je niet naar op zoek was.
David - Maandag 22 Oktober '07 - 01:37
prachtig!! uitstekend materiaal voor mijn eindopdracht op school.
thnx - Zondag 18 November '07 - 12:25
google is ook next nature!
cd - Maandag 26 November '07 - 18:57
killeer gaaaaar
ga door - Dinsdag 03 Juni '08 - 07:36
Goeie site, STRAAT!
Voor alle jambekken die niks beters te doen hebben dan zich druk maken over het feit dat ze een afkorting verkeerd interpreteren; hier even een uitleg VS kan ook staan voor versus. Wil je graag info over de natuur in Amerika, kun je dat beter gebruiken als zoekterm. Verder heeft Google een leuke functie; zoek binnen resultaat.
Maar genoeg over de gefrustreerde pubers. Zie de mens als een zoogdier die op bijzonder wijze zijn leefbiotoop weet te beïnvloeden/ manipuleren, is dan niet alles natuur?
Het is een illusie dat de aarde zou sneuvelen door het graaigedrag van de moderne mens. Uiteindelijk is het de mensheid zelf die de dupe wordt.
Change of thinking; we zijn niet bezig om de aarde om zeep te helpen, maar we vernielen ons zelf. Nature always strikes back!
Misschien moeten we ons beleid meer daar op richten, wij mensen zijn de natuur gewoon nodig om blij en gelukkig te zijn.
ed () - Woensdag 12 November '08 - 09:29
Intressante stellingen op deze site, ga zo door!Mijn visie is het volgende:
Cultuur, het cultiveren van de natuur. Gecultiveerde natuur is cultuur.Cultiveren, het naar de hand zetten is iets wat alleen de mens tot in het uiterste doet. Wij proberen de natuur te kopieeren, onze eigen versie te maken, wij creeren onze cultuur. De natuur is dat wat gecreerd wordt door de evolutie, atmosfeer. De evolutie wordt beinvloed door de mens. De atmosfeer wordt beinvloed door de mens. De mens heeft invloed op de natuur. Andere diersoorten hebben ook invloed op de natuur, alleen niet zoveel als de mens. Daarom is het nog niet zo dat wij van de natuur een cultuur kunnen maken. Uiteindelijk is de natuur die bepaald hoe wij zullen leven, cultiveren is slechts een poging grip te krijgen op ons leefwereld. Wij kunnen onze eigen wereld creeren binnen de natuur, maar moeten ons leren schikken naar de natuur. Cultuur is iets menselijks, natuur is boven de mens.Eigenlijk hetzelfde als wat Ed zegt.
Lisa () (URL) - Maandag 05 Januari '09 - 13:09
